Twee december is bij ons in de familie een speciale dag, het is de dag waarop mijn neefje twee jaar geleden werd geboren. In elk ander kinderleven een memorabele mijlpaal, in ons gezin eerder een bedachtzame en een beetje onwennige kaap want het kleine riddertje kwam, zag, won harten en vertrok dan weer, na vijf intense weken. In die 35 dagen die voor mijn zus en schoonbroer soms 35 jaren leken, slaagde hij erin om de levens van een heleboel mensen op zijn eigen kleine manier op z’n zachtst gezegd, drastisch te veranderen, maar ook, rijker te maken.
Die vijf weken waren een mooi, klein, maar broos verhaal. Toen het geschreven was, staken we het voorzichting in een klein, wit envelopje en stuurden het op een koude januaridag naar de sterren, verzegeld met oneindig veel kussen.
Nadien braken moeilijke tijden aan. Alles was anders. Voor mijn zus en schoonbroer veranderden dagelijkse handelingen een tijdlang in een wrede pantomime die ze noodgedwongen moesten opvoeren. Over verdriet heb ik veel geleerd in die dagen. Dat het soms griezelige vermommingen aanneemt, zoals een niets ontziende vermoeidheid die plots opduikt in het midden van de dag omdat de geest uitgeput is na het bouwen van een immens labyrint van vragen in het hoofd. Dat het op je afsluipt op onverwachte momenten. Snikken houden de keel in een wurggreep en je kunt alleen nog maar vluchten naar een eenzame plek om verdrietig te zijn.
Ik leerde dat je de waarheid moet vertellen aan je kinderen, niet dat je neefje een ster is geworden, en zeker niet dat de dokter het heeft meegenomen. Ik leerde dat kinderen onder de zes jaar nog geen besef hebben van de onomkeerbaarheid van de dood. Die gedachte gaf een klein beetje troost bij het overbrengen van de moeilijke boodschap aan onze pientere toen driejarige dochter die het hele gebeurde op alle mogelijke manieren probeerde te vatten.
Het waren dagen die overdag opgingen aan zorg en werk en ’s avonds aan proberen te telefoneren naar moeder en zus. Die laatste nam niet altijd meer op, en ik leerde dat dat soms gewoon zo was.
Over verdriet heb ik veel geleerd in die dagen. Dat vers, intens verdriet , lang vergeten oud verdriet weer tot leven kan wekken. Ik huilde opnieuw om mijn oma, die er al niet meer is sinds mijn zevende en herinnerde me plots weer die avond in mijn kinderkamer, enkele weken na haar dood. Ik lag stilletjes te huilen omdat ik mijn oma miste. Mijn moeder kwam de kamer binnen om te vragen wat er scheelde, ze ging zachtjes op mijn bed zitten, zoals alleen moeders dat kunnen, behoedzaam en teder. Ik huilde omdat ik er zo’n spijt van had dat ik mijn oma enkele weken tevoren boos had toegeroepen dat ze me niet mocht helpen bij het aankleden, ik was immers al zes!
Mijn moeder zei toen dat ik me dat niet moest aantrekken omdat oma mij heel heel graag zag. Toen vroeg ik waarom oma dood was gegaan. “Omdat ze moe was en niet meer kon vechten,” antwoordde mijn moeder.
Dat lang vergeten zinnetje begreep ik nu, dertig jaar later. Mijn oma heeft in haar rijkgevulde leven twee kinderen verloren, een babyjongetje en een meisje van vier. Rond haar zeventigste belandde ze in het ziekenhuis na een herseninfarct. Ze stierf er maar enkele weken later, terwijl anderen met hetzelfde ziektebeeld vaak nog jaren leven. Mijn oma was altijd een dappere, fiere vrouw geweest, maar toen ze daar in haar ziekenhuisbed lag, moet ze bedacht hebben dat de dood haar enige kans was om misschien haar twee verloren kinderen weer te zien, en ze liet zich langzaam wegglijden.
Over verdriet heb ik veel geleerd in die dagen, dat het er altijd een beetje zal zijn, soms een beetje meer, maar vaak ook een beetje minder.
Het belangrijkste wat de kleine ridder ons allemaal leerde is dat kinderen krijgen een kostbaar geschenk is. Mijn kinderen zijn mijn cadeautjes, elke dag opnieuw. Ik kijk ernaaruit om hen weer te zien als ik niet bij hen ben, ik krijg een fijn gevoel als ik naar hen kijk of aan hen denk en ik probeer hen met omzichtigheid en respect te behandelen. Alleen het uitpakken is soms iets minder, zeker na een vrolijke sneeuwdag, als armpjes en beentjes niet meer prompt omhoog willen gaan bij het uitwurmen van kleine truitjes en broekjes.
Twee december was hoe dan ook een memorabele dag. Terwijl ik voor de boterhammen zorgde, dwaalden mijn gedachten af naar die tweede december van twee jaar geleden, en ik smeerde nog snel voor elk een extra boterhammetje met hun favoriete beleg. Gaston is dol op kaas en confituur, Lea op speculoospasta. Gaston eet nooit speculoospasta en Lea haat boterhammen met kaas en confituur.
Na school liet Lea haar pruillipje hangen: “Mama, je had de brooddozen verwisseld!”
Ik vroeg of ze haar brooddoos niet had mogen halen in de klas van haar kleine broertje. “Jawel, dat mocht,” zei ze, en dan, met een nog grotere pruillip: “Die had mijn boterhammen al op!”
Willy en ik moesten er heel hard om lachen.
En zo zorgde de kleine ridder voor een memorabele guitenstreek op zijn tweede verjaardag.
Ik zei het al: een verjaardag als geen ander.
4 Reacties
januari 13, 2009 at 2:14 pm
inderdaad, je hebt gelijk gekregen……..x
januari 14, 2009 at 12:11 am
Ontroerend mooi. Ik word er stil van.
januari 14, 2009 at 11:56 am
Prachtig verwoord. Ik herinner me die momenten die toen al zo wreed leken, maar ik besef nu dat je pas ten goede kan beseffen wat het betekent om je kind te verliezen als je er zelf een hebt. Dat besef kwam er instant bij de geboorte van A.H. en we hebben toen onmiddellijk aan A’tje gedacht. Bovendien werden we er in september nog eens mee geconfronteerd toen een collega van me haar zoontje na een dag verloor en eveneens zegt dat hij, op die ene dag, hun leven, zijn en denken voor eeuwig heeft veranderd. Ik stuur bij deze een bloemetje en kusje richting sterretje!
januari 15, 2009 at 12:16 pm
Indrukwekkend hoe jij zoiets droevigs toch iets mooi kan geven door je prachtige verwoording.
De tweede paragraaf doorboorde mijn hart.
En zo leven al je lezers eventjes mee met jullie verdriet … wie weet, misschien, op één of andere manier, kan zo’n collectief medeleven ook de pijn voor je zus en heel de familie een beetje verminderen.